Jaguarundi amerykański
Jaguarundi amerykański fot. 123rf.com
Reklama.

1. Jaguarundi amerykański (Herpailurus yagouaroundi) w Stanach Zjednoczonych

logo
Jaguarundi amerykański fot. Autorstwa Alena Houšková - ZOO Děčín, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=6396919

Jaguarundi to mały kot widziany ostatnio w Stanach Zjednoczonych w 1986 roku. W 2022 roku został uznany za gatunek wymarły w USA. Przyczyną jego wyginięcia na tym obszarze ma być masowa wycinka lasów, polowania oraz zajmowanie przez człowieka terenów leśnych. Zwierzę można spotkać jeszcze w środowisku naturalnym w Paragwaju, ale i tam jest zagrożone wyginięciem.

2. Wiosłonos chiński (Psephurus gladius)

logo
Wiosłonos chiński fot. Autorstwa Alneth - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=85605560

Przysłowiowym "gwoździem do trumny" dla tego gatunku była budowa zapory Gezhouba na rzece Jangcy w Chinach w 1981 roku, która uniemożliwiła rybom migrację. Gatunek słynął z miękkiego i smacznego mięsa, co doprowadziło do masowych połowów w okolicach tamy, gdzie się gromadził. Od tamtej pory wiosłonosa chińskiego widziano tylko kilkukrotnie, ostatni raz 20 lat temu w 2003 roku. Do 2022 roku rybę uważano za zaginioną.

3. Jesiotr Jangcy (Acipenser dabryanus)

logo
Jesiotr Jangcy fot. By Calliston3 - Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=120865405

Do wyginięcia jesiotra Jangcy doprowadziło przełowienie, zanieczyszczenie rzek i degradacja naturalnych siedlisk. Naukowcy próbowali wyhodować w niewoli młode i wpuścić je do rzeki Jangcy, ale ryby się tam nie rozmnażały. Dorosłych ryb nie widziano na wolności od 1990 roku. W zeszłym roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznała gatunek za wymarły.

4. Dzienna żaba ostropyska (Taudactylus acutirostris)

logo
Dzienna żaba ostropyska fot. Wikipedia CC

Dzienną żabę ostropyską naukowcy widzieli po raz ostatni w 1997 roku. Do tamtego momentu gatunek miał się dobrze. Wszystko zmieniło się po inwazji śmiercionośnych grzybów z rodzaju Batrachochytrium wywołujących u żab niebezpieczną chorobę zwaną chytridiomikozą. W jej wyniku u płazów dochodzi do zatrzymania akcji serca i śmierci. Choroba dziesiątkuje setki innych gatunków żab.

5. Malowana przepiórka guzikowa Albrolhos (Turnix varius scintillans)

logo
Malowana przepiórka guzikowa Albrolhos fot. By Grahame Bowland, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5505696

Ten australijski gatunek ptaka występował w trzech odmianach na trzech wyspach. W zeszłym roku wyginęła jedna z nich. Przyczyną wymarcia przepiórki guzikowej było wprowadzenie do środowiska gatunków inwazyjnych, które zdegradowały ich siedliska. Ptaki nie miały gdzie się rozmnażać i wymarły. Na próbach ich uchwycenia naukowcy spędzili ponad 13 000 nocy, po czym uznali gatunek za wymarły.

6. Barbus Nanus (Luciobarbus nasus)

logo
Barbus Nanus fot. By J. Green - Novitates Zoologicae, vol. 8, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=24441475

Barbus Nanus występował tylko w jednym systemie rzecznym w zachodnim Maroku. Ostatniego przedstawiciela tego gatunki widziano tam w 1874 roku. Za przyczynę wyginięcia gatunku uważa się zanieczyszczenia ściekami. Dobra wiadomość jest traka, że kilka lat temu naukowcy przeklasyfikowali Barbusa Nanusa na cztery odrębne gatunki, z których aż trzy nadal istnieją.

7. Barus antinorii (Luciobarus antinorii)

logo
Brzanna Chott el Djerid fot. fot. By J. Green - Novitates Zoologicae, vol. 8, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=223574482

Ryba wyginęła w wyniku suszy, który dotknęła Tunezję w latach 90. Jako główną przyczynę jej wymarcia naukowcy podają nie tylko wysokie temperatury, ale i wzrost zużycia wody spowodowany masową turystką i rolnictwem. Przez wiele lat gatunek znajdował się na Czerwonej Liście IUCN jako gatunek pozbawiony danych. W 2022 roku został uznany za wymarły.

8. Brzana olbrzymia (Luciobarus reinii)

logo
Brzana olbrzymia fot. By The Trustees of the Natural History Museum, London - https://www.gbif.org/fr/occurrence/1055660367, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=107087741

Brzana olbrzymia była bliską kuzynką barusa antinorii. Ryba występowała wyłącznie w Maroku na krótkich odcinkach rzek Kasab i Tensift, które ucierpiały w wyniku zanieczyszczenia ściekami oraz niezrównoważonego poboru wody, a także tamy oddzielającej pobliskie miasta. Gatunek od 2001 roku był uważany za "zagrożony wyginięciem". Oficjalnie uznano go za wymarły w zeszłym roku.

9. Diugoń (Dugong dugon) w Chinach

logo
Diugoń fot. Autorstwa Julien Willem - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4447582

Diugoń to zwierzę uważane za "funkcjonalnie wymarłe". Oznacza to, że w chińskich wodach nadal można spotkać pojedyncze ich osobniki, ale nie są one zdolne do odtworzenia populacji. Przyczyną tego zjawiska jest wytępienie zwierzęcia w wyniku polowań dla mięsa i skóry. Według naukowców jest to "pierwsze funkcjonalne wyginięcie dużego kręgowca w chińskich wodach morskich", zarazem "otrzeźwiające przypomnienie" o innych gatunkach.

10. Mucha długonoga (Poecilobothrus majesticus)

logo
Mucha z rodzaju Poecilobothrus fot. By James Lindsey at Ecology of Commanster, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=7207090

To, co wiadomo o długonogiej musze z Wielkiej Brytanii, pochodzi od pojedynczego osobnika znalezionego w 1907 roku na wybrzeżu w hrabstwie Essex. Zwierzę opisano gatunkowo dopiero w 1978 roku. W 2018 roku zaczęto podejrzewać, że gatunek wymarł, ponieważ "nie był widziany od stu lat". Te przypuszczenia okazały się słuszne. W 2022 roku wpisano zwierzę do "czerwonej księgi umarłych".

11. Ślimak naziemny (Partula navigatoria)

logo
Ślimak z rodziny Partula fot. By Dave Hopper, U.S. Fish and Wildlife Service - U.S. Fish and Wildlife Service (Service) Pacific Islands web site, PIE-Endangered Species Pacific: Mariana Islands Tree Snails index. http://www2.hawaii.edu/~capers/PacEco/wesa/pacSnails.html, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=6515718

Ślimak naziemny wyginął w wyniku zjedzenia przez mięsożernego ślimaka różowatego, inwazyjnego gatunku obecnego na całej planecie. Zwierzę hodowano w niewoli, żeby wypuścić je na wolność celem reintrodukcji. To się jednak nie udało, ponieważ ślimak naziemny został wytępiony przez inny gatunek inwazyjny, płazińca z Nowej Gwinei. Ostatecznie gatunek w 2022 roku uznano za wymarły na wolności.

12. Ślimak drzewny Garretta (Partula garretti)

logo
Ślimak z rodziny Partula fot. By Dave Hopper, U.S. Fish and Wildlife Service - U.S. Fish and Wildlife Service (Service) Pacific Islands web site, PIE-Endangered Species Pacific: Mariana Islands Tree Snails index. http://www2.hawaii.edu/~capers/PacEco/wesa/pacSnails.html, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=6515580

Ślimak drzewny Garretta do niedawna występował na niektórych wyspach Polinezji Francuskiej. Zwierzę wyginęło w wyniku ekspansji inwazyjnego ślimaka różowatego, którego wprowadzono do środowiska naturalnego, by tępił owady. Niestety zaczął zjadać inne ślimaki, odbierać im pożywienie i niszczyć siedliska. W 2016 roku podjęto nieudaną próbę reintrodukcji ślimaka drzewnego. Zwierzę od 2022 roku jest uważane za wymarłe.

13. Ślimak Coote's Tree (Partula cootei)

logo
Ślimak z rodziny Patrula fot. By Simon J. Tonge - http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?enlarge=0000+0000+0513+1203, CC BY 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=26140782

Ślimaka Coote`s Tree widziano po raz ostatni w 1934 roku na jednej z wysp archipelagu Polinezji Francuskiej. Naukowcy uważają, że ślimak znikał stopniowo, ponieważ krzyżował się z innym gatunkiem. W efekcie powstała silniejsza i bardziej wytrzymała hybryda, która żyje do dzisiaj. O tym, że ślimak Coote`s Tree wymarł, mówiono już w 2017 roku, jednak zwierzę wpisano na Czerwoną Listę IUCN dopiero w ubiegłym roku.

14. Gibon białoręki (Hylobates lar) w Chinach

logo
Samica gibbona białorękiego fot. Autorstwa Ladislav Král - Praca własna, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=21913419

Gibon białoręki to małpa, którą często można spotkać w ogrodach zoologicznych. Niestety od zeszłego roku nie sposób spotkać jej w Chinach. Zwierzę wyginęło w tym kraju w wyniku brutalnej działalności człowieka: polowań, wylesiania, handlu małpami. Gatunek nadal występuje w innych krajach Azji Południowo-Wschodniej, ale możliwe, że i tam wkrótce wyginie.

15. Gibon białopoliczkowy (Nomascus leucogenys) w Chinach

logo
Samiec gibona białopoliczkowego fot. By Grendelkhan - Own work. Also available from my Flickr., CC BY-SA 3.0 https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1702775

Chińscy przyrodnicy ze smutkiem ogłosili w zeszłym roku, że gibon białopoliczkowy już nie występuje w granicach ich kraju. Ostatniego przedstawiciela tego gatunku widziano w Chinach ok. 10 lat temu. Przyczyną wytępienia gibbona w Chińskiej Republice Ludowej są polowania i niszczenie naturalnych siedlisk. Dawniej ogromnym problemem było sprzedawanie małych gibonów jako "domowych pupili".

Za zaginione uznaje się jeszcze 562 gatunki zwierząt. Niektórych nie widziano od dziesięcioleci i chociaż naukowcy szukają ich każdego roku, nadzieja zaczyna gasnąć. Na świecie istnieją też miliony gatunków, których nigdy nie odkryto – one też mogły wyginąć.